Güncellik
Güncellik metriği (freshness), platformdaki tüm veri kümelerinin son hareket zamanları arasındaki en yeni an olarak tanımlanır. Yeni bir kayıt eklendiğinde ya da mevcut bir kayıt güncellendiğinde metrik bu yeni zamana taşınır. Hareketsiz dönemlerde sayı yapay olarak ileri çekilmez; ölçüm, gerçek durağanlığı olduğu gibi yansıtır. Bu sayede ziyaretçi, sayfada gördüğü içeriğin ne kadar yakın bir geçmişten geldiğini doğrulayabilir.
freshness = max{ t(Dᵢ) } ; Dᵢ ∈ veri kümeleriPencereTüm geçmiş; zaman bağımsız.
Veri Kalitesi
Kalite skoru, varlık türleri için kritik kabul edilen alanların doluluk oranlarının iki aşamalı bir ortalamasıdır. İlk aşamada her varlık türü için bir bileşen skoru (cᵢ) hesaplanır; bu skor, o türün kritik alanlarının doluluk oranlarının ortalamasıdır. İkinci aşamada bileşen skorlarının ortalaması alınır ve nihai skor [0, 1] aralığında — yüzde olarak — ifade edilir.
Skor verinin tamlığını (completeness) ölçer; doğruluğunu (accuracy) veya güncelliğini (timeliness) ölçmez. Üç boyut DAMA-DMBOK veri kalitesi çerçevesinde ayrı metrikler olarak tanımlanır. Art Index’nde tamlık bu sayfada sayısallaştırılır; doğruluk editöryal denetim süreciyle, güncellik ise yukarıdaki freshness metriğiyle ele alınır.
cᵢ = ortalama( doluluk oranı | f ∈ Cᵢ )
q = ortalama( cᵢ | i ∈ varlık türleri )
PencereYalnızca yayında olan kayıtlar üzerinde hesaplanır.
Büyüme
Büyüme (growth₃₀), son otuz günlük yuvarlanan pencere içinde platforma giren yeni kayıt sayısını ölçer. Sanatçı, galeri, etkinlik ve eser kayıtları birlikte sayılır. Yayın durumuna bakılmaz; çünkü amaç ham giriş hızını yansıtmaktır. Henüz yayına alınmamış taslak kayıtlar da sayılır, böylece editöryal süreç başlamadan önceki ham hacim de görünür olur.
Metrik brüt giriş hacmini raporlar; yığın halinde içe aktarılan kayıtlar ile editöryal olarak eklenenleri birbirinden ayrıştırmaz. Kaynak kompozisyonunu görmek için kayıt düzeyinde inceleme gerekir.
growth₃₀ = Σᵢ Nᵢ(30g) ; Nᵢ = küme-i'ye 30 günde giren kayıt
PencereSon 30 gün; yuvarlanan pencere.
Kapsam
Kapsam (coverage), platformda yayında olan kayıtların — sanatçı, galeri, etkinlik ve eser — toplam sayısıdır. Sanatçı, galeri ve etkinlik türlerinde yalnızca yayınlanmış kayıtlar sayılır; taslak veya inceleme aşamasındakiler dahil edilmez. Eser kayıtlarında ayrı bir yayın durumu tutulmadığından bu tür için tablo toplamı olduğu gibi raporlanır.
Mutlak sayı olarak raporlanır, oran olarak değil. Sanat sahnesinin tamamı için kanonik bir liste — “Türkiye’deki tüm galeriler”, “belirli bir dönemin tüm sergileri” gibi — mevcut olmadığından, oransal bir kapsama iddiası (örneğin “%68’ini kapsıyoruz”) metodolojik olarak tutarsız kalır. Bu nedenle yalnızca mutlak sayı paylaşılır ve süreç içinde sürekli genişler.
coverage = Σᵢ Nᵢ ; Nᵢ = küme-i'deki yayınlanmış kayıt sayısı
PencereTüm geçmiş; yayın durumu ile sınırlandırılır.
Dağılım
Dağılım (distribution), yayınlanan içeriğin üç ana kategoriye nasıl bölündüğünü gösterir: medya (basın haberleri), sergi (ticari galerilerdeki etkinlikler) ve kurumsal (müze ile bienal benzeri kurumsal mekânlardaki etkinlikler). Üç dilim aynı paydada hesaplanır ve birbirleriyle doğrudan kıyaslanabilir; pay toplamı her zaman 1 (yüzde 100) olur.
Dilimlerdeki dengesizlik, veri toplama sürecinde hangi kaynaklara ağırlık verildiğini görünür kılar. Örneğin medya diliminin baskın olduğu bir dağılım, basın taraması güçlü olsa da kurumsal kaynaklarda aynı yoğunlukla çalışılmadığını işaret edebilir.
shareᵢ = xᵢ / Σⱼ xⱼ ; Σᵢ shareᵢ = 1
PencereTüm geçmiş; yayın durumu ile sınırlandırılır.
Sınırlamalar ve epistemolojik notlar
Aşağıdaki notlar metriklerin kapsadığı alanı ve kapsamadığı boyutları açıkça işaretler. Bilimsel okumada bu sınırların metriklerle birlikte raporlanması beklenir.
- Skor verinin tamlığını (completeness) ölçer; doğruluğunu (accuracy) ölçmez. Bir alan dolu olabilir, taşıdığı değer yine de yanlış olabilir. Otomatik olarak toplanan bilgiler için manuel denetim süreci ayrı yürütülür.
- Kapsam mutlak sayı olarak raporlanır. “Türkiye’deki tüm galeriler” ya da “belirli bir dönemin tüm sergileri” gibi sabit referans evrenler tanımlı olmadığından, oransal bir kapsama iddiası (örneğin “%68’ini kapsıyoruz”) bu sayfada üretilmez.
- Güncellik metriği tüm veri kümelerinin maksimumunu raporlar; bir alt kümede uzun süre güncelleme olmasa bile, başka bir kümedeki son hareket nedeniyle metrik “taze” görünebilir. Alt küme bazında kırılım bu sayfada verilmez.
- Büyüme metriği kayıt giriş tarihine dayanır, yayınlanma tarihine değil. İçe aktarılmış ancak henüz yayınlanmamış kayıtlar da büyüme sayımına dahildir.
- Bileşen skorları eşit ağırlıklandırılır. Alanların içeriksel önemi arasında — örneğin “biyografi” ile “uyruk” — farklı bir ağırlıklandırma şeması bu sayfada uygulanmaz; bu seçim metodolojik bir sadelik tercihidir.
Terim karşılıkları
Sayfada geçen teknik terimlerin kısa tanımları.
- freshness
- Tüm veri kümelerinin son hareket zamanları arasındaki en yeni an. Verinin tazeliğini özetler.
- completeness
- Kritik alanların boş olmama oranı. Verinin tamlığının ölçütüdür.
- accuracy
- Bir alanın taşıdığı değerin gerçeğe uygun olma derecesi. Bu sayfa accuracy raporlamaz; doğruluk ayrı bir editöryal denetim süreciyle ele alınır.
- timeliness
- Verinin gerçek olayla senkron kalma derecesi. Bu sayfa, timeliness’ın yalnızca freshness ile sınırlı bir kesitini sunar.
- coverage
- Yayında olan kayıtların toplam sayısı.
- growth₃₀
- Son otuz gün içinde platforma giren kayıt sayısı; yayın durumu koşulsuz.
- share
- Bir kategoriye ait kayıtların, üç ana kategoriye normalize edilmiş toplamdaki payı.